☀️
☁️
✨
⭐
💗
✨
🔀
⬅️ ย้อนกลับไปหน้าบทเรียน

หน่วยที่ 3: ทางเลือกและการตัดสินใจ
(If-Else) และวนลูป

เจาะลึกตรรกะการควบคุมทิศทางของโปรแกรม การตรวจสอบเงื่อนไข และการสั่งงานให้คอมพิวเตอร์ทำงานซ้ำ 🔁

🧭 ใช้เวลาเรียนประมาณ 1 คาบเรียน   ·   🎯 เขียนและอ่านเงื่อนไข if-else และคำสั่งวนซ้ำได้
🎮

เกมอุ่นเครื่อง: จริงหรือเท็จ?

ก่อนเรียนเรื่องเงื่อนไข ลองมาดูว่านักเรียนตัดสินประโยคเหล่านี้ได้ถูกไหม คลิกเลือก จริง หรือ เท็จ ให้แต่ละข้อ

1

โปรแกรมควบคุมทิศทางการทำงานได้ 3 แบบ

สิ่งที่นักเรียนเพิ่งตัดสิน “จริง/เท็จ” ไปเมื่อกี้ คือหัวใจของ เงื่อนไข ที่ใช้ควบคุมทิศทางโปรแกรม ซึ่งมี 3 รูปแบบหลัก โดยหน่วยนี้จะเจาะลึก 2 แบบหลัง

➡️ ทำตามลำดับ

ทำงานทีละบรรทัดจากบนลงล่าง (Sequence) — เรียนไปแล้วในหน่วยก่อนหน้า

🔀 เลือกทำ (if-else)

ตรวจสอบเงื่อนไขก่อน แล้วเลือกทำงานแตกต่างกันไปตามผลลัพธ์ จริง/เท็จ (Selection)

🔁 ทำซ้ำ (loop)

ทำคำสั่งเดิมซ้ำ ๆ หลายรอบ จนกว่าเงื่อนไขจะเป็นเท็จ (Repetition)

2

ตัวดำเนินการเปรียบเทียบ (Comparison)

การเขียนเงื่อนไข ต้องใช้ ตัวดำเนินการเปรียบเทียบ เพื่อตรวจสอบว่าข้อความนั้นเป็นจริงหรือเท็จ จำสัญลักษณ์เหล่านี้ให้แม่นนะ!

💡 เกร็ดความรู้: นอกจากนี้ยังมีตัวดำเนินการทางตรรกะ ได้แก่ and (และ), or (หรือ), not (ไม่) ใช้เชื่อมหลายเงื่อนไขเข้าด้วยกัน เช่น คะแนน >= 50 and คะแนน <= 100
3

ตัวอย่างการเขียนโค้ด 3 แบบ

ลองคลิกดูตัวอย่างแต่ละแบบ พร้อมเทียบกับผังงานที่เคยเรียนมา

if · เงื่อนไขเดียว

แจ้งเตือนอากาศร้อน

if อุณหภูมิ > 38:
    พิมพ์("อากาศร้อนมาก ระวังสุขภาพ")

ถ้าเงื่อนไขเป็น จริง จะทำคำสั่งที่อยู่ด้านใน แต่ถ้าเป็น เท็จ จะข้ามไปทำงานต่อโดยไม่แสดงข้อความใด ๆ เลย — สังเกตว่ามีทางออกทางเดียว ไม่มีทางเลือกอื่น

if-else · สองทางเลือก

ตรวจสอบเลขคู่หรือเลขคี่

if เลข % 2 == 0:
    พิมพ์("เลขคู่")
else:
    พิมพ์("เลขคี่")

else คือทางเลือกสำรองที่จะทำงานก็ต่อเมื่อเงื่อนไขด้านบนเป็น เท็จ เท่านั้น ทำให้มีเส้นทางให้เลือกทำ 2 ทางเสมอ

loop · ทำซ้ำ

พิมพ์เลข 1 ถึง 5

for i in range(1, 6):
    พิมพ์(i)

คำสั่ง for จะทำซ้ำโดยอัตโนมัติตามจำนวนรอบที่กำหนด ส่วนเบื้องหลังของผังงานจะมีลูกศรวนกลับไปตรวจเงื่อนไขซ้ำ ๆ จนครบ 5 ครั้งแล้วจึงหยุด

✏️

แบบฝึกหัดท้ายบท

มาลองทบทวนความเข้าใจกันดูนะ!

🧩 แบบฝึกหัดที่ 1 — จับคู่ตัวดำเนินการกับความหมาย

คลิกเลือกสัญลักษณ์ทางซ้าย แล้วคลิกความหมายที่ตรงกันทางขวา

สัญลักษณ์
ความหมาย
🔎 แบบฝึกหัดที่ 2 — อ่านโค้ดแล้วตอบคำถาม
คะแนน = 65
if คะแนน >= 80:
    เกรด = "A"
elif คะแนน >= 50:
    เกรด = "ผ่าน"
else:
    เกรด = "ไม่ผ่าน"
🎨 แบบฝึกหัดที่ 3 — เขียนเงื่อนไขด้วยตัวเอง

โจทย์: เขียนโค้ด if-else เพื่อตรวจสอบว่าบุคคลมีสิทธิ์สอบใบขับขี่หรือไม่ โดยต้องมีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป

💡 ดูแนวคำตอบ (สำหรับตรวจสอบด้วยตนเอง)
if อายุ >= 18:
    พิมพ์("มีสิทธิ์สอบใบขับขี่")
else:
    พิมพ์("ยังไม่มีสิทธิ์สอบใบขับขี่")
(คำตอบของนักเรียนอาจใช้ถ้อยคำต่างกันได้ ขอเพียงมีเงื่อนไขและทั้งสองทางเลือกที่ถูกต้อง)